Hoe katten naar de Nieuwe Wereld kwamen

Waren er katten in Amerika vóór Columbus?

Het korte antwoord: nee. Huiskatten (Felis catus) zijn niet inheems in Noord- of Zuid-Amerika. Op het moment dat Europese ontdekkingsreizigers aan wal gingen, hadden de Amerika's wél wilde katachtigen. Denk aan de poema, de jaguar en de ocelot. Maar een tam huisdier dat bij mensen in huis leefde, bestond er simpelweg niet.

De inheemse bevolking van de Amerika's had dus geen katten zoals wij die kennen. De Felis catus, het ras dat wij vandaag thuis houden, stamt af van de Noord-Afrikaanse wilde kat en werd voor het eerst gedomesticeerd in het Midden-Oosten, zo'n tienduizend jaar geleden. Van daaruit verspreidde de gedomesticeerde kat zich langzaam over Europa. Naar de Nieuwe Wereld kwamen ze echter pas veel later.

Katten naar Amerika: het schip als reisvoertuig

De komst van katten naar Amerika is direct verbonden aan de Europese zeevaarttijd en wat historici de Columbiaanse uitwisseling noemen. Dit was de grote uitwisseling van planten, dieren, ziekten en mensen tussen de Oude en de Nieuwe Wereld, die begon rond 1492.

Schepen waren in die tijd volgepropt met proviand: graan, gedroogd vlees, peulvruchten. Al die voedselvoorraden trokken ratten en muizen aan. Dat was een serieus probleem, want knaagdieren vraten niet alleen de voorraden op, maar verspreidden ook ziekten aan boord. De oplossing was simpel en doeltreffend: katten.

Scheepskatten werden bewust meegenomen om de rattenstand te beheersen. Ze hadden een praktische functie, geen sentimentele. Toch werden ze door zeelieden ook als geluksbrengers beschouwd. Op die manier kwamen katten mee op de schepen die richting de Amerika's voeren.

Wat zegt het historisch bewijs?

Hier wordt het verhaal wat genuanceerder. Het wordt vaak gezegd dat katten al meereisden met Christoffel Columbus in 1492. Maar directe bewijzen daarvoor zijn dun. Er bestaan geen gedetailleerde scheepslogboeken die katten aan boord bevestigen bij zijn eerste reis.

Wat wél is aangetoond:

• Archeologische opgravingen op Caribische eilanden wijzen op een vroege aanwezigheid van huiskatten, mogelijk al kort na de eerste Europese contacten.
• In wat nu de Verenigde Staten is, zijn de vroegste betrouwbare aanwijzingen voor katten als huisdier gekoppeld aan latere Spaanse expedities en scheepswrakken.
• In Europa, en met name in Spanje en Portugal, waren katten op handelsschepen al een gewone verschijning vóór 1492.

Columbus als "de man die katten naar Amerika bracht" is dus eerder een populair verhaal dan een bewezen feit. Mogelijk waren katten op zijn schepen aanwezig, maar dat is niet met zekerheid vastgesteld.

De verspreiding van katten naar Amerika over het continent

Nadat Europese kolonisten vaste nederzettingen hadden gesticht, verspreidde de kat zich snel. De functie bleef aanvankelijk dezelfde: ongediertebestrijding. Op plantages, in pakhuizen en in de eerste koloniale steden werden katten ingezet om graanopslag te beschermen.

Geleidelijk veranderde hun rol. Katten werden steeds vaker als huisdier gehouden, niet alleen als werker. Die overgang zien we ook in latere eeuwen in Europa, maar in Amerika verliep het proces sneller door de bijzondere omstandigheden van de kolonisatie.

Bovendien werden katten niet overal tegelijk geïntroduceerd. De verspreiding over het Noord-Amerikaanse continent verliep via verschillende Europese koloniale machten:

• Spaanse kolonisten brachten katten mee naar Florida, het zuidwesten en Mexico.
• Engelse kolonisten introduceerden katten aan de oostkust, onder meer in Virginia en Massachusetts.
• Franse kolonisten volgden een vergelijkbaar patroon in Canada en Louisiana.

Elke golf van kolonisatie bracht nieuwe katten mee.

Katten naar Amerika als onderdeel van een groter verhaal

De komst van katten naar Amerika is niet los te zien van de bredere context van kolonisatie en de Columbiaanse uitwisseling. Net als paarden, runderen en varkens kwamen katten aan als onderdeel van de Europese bagage. Ze werden niet bewust "geïntroduceerd" zoals je een gewas introduceert. Ze kwamen mee omdat ze nuttig waren.

Wat dit verhaal fascinerend maakt, is hoe snel katten zich aanpasten. Binnen enkele generaties waren ze overal aanwezig: in steden, op het platteland en zelfs in de natuur als verwilderde katten. Dat aanpassingsvermogen is precies wat katten ook vandaag de dag zo bijzonder maakt.

Een dier met een lange geschiedenis van samenwerking

De kat heeft altijd zijn nut bewezen naast de mens. Eerst als jager van ongedierte, later als gezelschapsdier. Die relatie begon in de graanschuren van het oude Midden-Oosten en zette zich voort op de schepen die de Atlantische Oceaan overstaken.

Ook vandaag leven katten nauw samen met mensen. En dat betekent dat je als kattenbazer nadenkt over hun welzijn. Een schone en geurvrije kattenbak hoort daarbij. Pacha™ kattenbakvulling is ontwikkeld met precies dat doel: een prettige leefomgeving voor je kat én voor jou. Want een kat die zich thuis voelt, gedijt beter. Dat geldt of je nu in een Amsterdams appartement woont of midden op het platteland.

Van scheepskat tot huisgenoot

De reis van katten naar de Nieuwe Wereld begon als een praktische beslissing. Ze werden meegenomen om schepen te beschermen, niet vanwege genegenheid. Maar de manier waarop katten zich door de eeuwen heen in ons leven hebben genesteld, zegt genoeg over de bijzondere band die mensen met hen hebben opgebouwd.

De Nieuwe Wereld had vóór 1492 geen huiskatten. Dankzij de Europese zeevaart en kolonisatie zijn ze er nu onlosmakelijk mee verbonden. Van de Caribische eilanden tot de grote steden van Noord-Amerika: de kat heeft zijn plek veroverd, stilletjes en effectief, zoals alleen een kat dat kan.